"Heboch chi, fyddwn i ddim yma", mae goroeswr damwain yn annog eraill i roi gwaed ar ôl bod angen 100 o drallwysiadau
Ar ôl damwain car a fu bron yn angheuol, collodd preswylydd o Gastell-nedd, Richard Jones, lawer iawn o waed ac roedd angen cyfanswm o 100 o unedau arno i oroesi. Yn ystod Wythnos Genedlaethol Rhoddwyr Gwaed (08–14 Mehefin 2026), mae'n diolch i'r rhoddwyr a achubodd ei fywyd ac yn galw ar eraill i roi gwaed gyda Gwasanaeth Gwaed Cymru.
Yn 2020, roedd Richard yn gyrru yn Sir Gaerfyrddin pan darodd ei lori rwystr, gan achosi iddo droi drosodd, gan ei adael mewn angen meddygol brys.
Diolch i gamau cyflym rhywun oedd yn mynd heibio, helpodd cyn-feddyg yn y Fyddin Richard trwy roi dau rwymyn dros dro, gan leihau'r gwaedu. Helpodd aelodau eraill o'r cyhoedd i'w gadw'n ymwybodol nes i Ambiwlans Awyr Cymru gyrraedd.
Rhoddodd meddygon chwe uned o waed ar unwaith ar ochr y ffordd, gan ei sefydlogi ddigon i gael ei drosglwyddo i Ysbyty Treforys, Abertawe.
Treuliodd Richard ddeng niwrnod mewn coma a dioddefodd anafiadau helaeth, gan gynnwys clun wedi'i chwalu, toresgyrn lluosog, rhwygiad o'r gewyn croesffurf cefn, a thrawma difrifol i'r ddwy goes.
Yn ddiweddarach, cafodd ei goes dde ei thorri i ffwrdd uwchben y pen-glin oherwydd rhydweli wedi'i thorri. Dros yr wythnosau canlynol, cafodd naw llawdriniaeth fawr ac roedd angen 94 uned arall o waed arno.
Dywed Richard mai caredigrwydd dieithriaid, yn y fan a'r lle a gan roddwyr gwaed ledled Cymru, yw'r rheswm pam ei fod yn fyw heddiw:
“Ar y pryd, doedd gen i ddim syniad faint o bobl fyddai eu hangen i achub fy mywyd. Wrth edrych yn ôl nawr, mae'n syfrdanol meddwl faint o ddieithriaid a gamodd ymlaen i'm helpu.”
Yn ystod ei adferiad hir, cyfarfu Richard â'i bartner, Michaela. Heddiw, maen nhw'n rhieni balch i'w mab ifanc, Dougie. Ers y ddamwain, mae Richard wedi addasu i fywyd gyda choes brosthetig ac mae'n parhau i rannu ei stori i ysbrydoli eraill i roi gwaed.
Parhaodd Richard: “Hoffwn i ddweud diolch yn fawr iawn i unrhyw un sy’n rhoi gwaed, heboch chi, fyddwn i ddim yma. Dydych chi byth yn gwybod bywyd pwy rydych chi'n mynd i'w achub neu ei newid."
Dywedodd Alan Prosser, Cyfarwyddwr Gwasanaeth Gwaed Cymru: "Rydyn ni bob amser yn dweud y gall un rhodd achub tri bywyd, ond yn achos Richard, roedd angen cymuned o achubwyr bywyd.
"Mae cant o unedau yn swm syfrdanol o waed i un person ei dderbyn. Dim ond oherwydd bod pobl yn hael yn rhoi awr o'u hamser i helpu pobl mewn angen y mae'n bosibl.
"Wythnos Genedlaethol Rhoddwyr Gwaed yw uchafbwynt ein calendr blynyddol. Fodd bynnag, gall misoedd yr haf fod yn arbennig o heriol, gyda thywydd poeth a mwy o roddwyr yn teithio dramor yn effeithio ar lefelau rhoi.
"Os gallwch chi ei wneud, ceisiwch roi gwaed yr haf hwn, a helpu pobl yn eu hamser o angen, yn union fel y gwnaeth ein rhoddwyr helpu Richard."
Teipiau Coll
Fel rhan o'i ddathliadau Wythnos Genedlaethol Rhoddwyr Gwaed, mae Gwasanaeth Gwaed Cymru yn ailedrych ar un o'i ymgyrchoedd mwyaf effeithiol, 'Teipiau Coll'.
Wedi'i lansio gyntaf yng Nghymru yn 2016, cipiodd galonnau a phenawdau gyda brandiau, busnesau, sefydliadau a'r cyhoedd yn tynnu'r llythrennau A, B ac O o'u henwau a'u logos i dynnu sylw at bwysigrwydd y grwpiau gwaed hyn.
Ychwanegodd Alan Prosser: “Ysbrydolodd yr ymgyrch wreiddiol bobl ar draws Cymru i dynnu’r llythrennau O , A a B o enwau cyfryngau cymdeithasol a logos busnesau, gan annog pobl i ddychmygu byd heb y mathau o waed hollbwysig hyn. Y gwahaniaeth a wnaeth bryd hynny, a'r sgyrsiau a sbardunodd, yw'r union reswm pam mae’r ymgyrch yn dychwelyd nawr.”
Eleni, bydd ymgyrch Teipiau Coll Gwasanaeth Gwaed Cymru yn rhedeg drwy gydol mis Mehefin, gan greu ffocws mis o hyd ar bwysigrwydd rhoi gwaed ledled Cymru. Wrth wraidd y cyfan mae Wythnos Genedlaethol Rhoddwyr Gwaed (8–14 Mehefin 2026), sef adeg bwerus i ddathlu rhoddwyr presennol ac ysbrydoli mwy o bobl i gamu ymlaen a dod yn yr hyn y mae'r ymgyrch yn ei alw'n "Teip Coll".
I gael rhagor o wybodaeth ac i drefnu i roi gwaed, ewch i www.wbs.wales/WGRG26